RTV Teorija i praksa
umetnosti. Za iskusnog reditelja lutkara na sceni i malom ekranu, Srboljuba Stankoviča, režija je prevodilački posao. U stvari prevođenje nemuštog jezika u svet lutaka i animacije. Pesniku savremene jugoslovenske režije Luku Paljetku čini se da je lutkarska režija u suštini stvaranje „metaforičkih polja” u kojima če se režijom i animacijom ostvariti biče lutke. Stvarni predmet lutkarske režije je prevashodni zadatak reditelja lutaka da im omoguči „egzistenciju u višeznačenjskom svijetu različitih tipova znakovlja”. Reditelj Miroslav Ujevič predmet lutkarske režije vidi u njenoj bitnoj razlici u odnosu na dramsku režiju. Suština režije lutaka se sastoji upravo u režiji kao animaciji, a ne režiji kao manipulaciji. Režiseru Matiji Milčinskom se čini da je pojam lutkarske režije isto tako „neuhvatljiv” kao i pojmovi režije u pozorištu, na filmu, radiju ili televiziji. Milčinski ipak ukazuje na bliskost dramske i lutkarske režije, koju objedinjuju glumac i glumac-animator, kao nosioci osnovne dramske radnje i ukupnog značenja režije. Poznati bugarski reditelj lutaka i pedagog lutkarske režije Atanas Ilkov negira postojanje lutkarske režije kao posebne vrste. Svaka režija je u suštini „selekcija i organizacija umetničkih sredstava za izražavanje određene misli u scenskom vremenu i prostoru, na osnovi dramskog teksta”. Za uglednog poljskog lutkara Moniku Snarsku lutkarska režija se bitno ne razlikuje kao proces ostvarivanja predstave od drugih oblika i žanrova režije (drama, opera, balet, pantomima). Cini se da su u pravu ova dva stava, s uvažavanjem diferencija specifike jezika medijalnih režija. Danas izvesno jedan od najznačajnih autoriteta estetike lutkarske umetnosti, poljski teatrolog dr Henrik Jurkovski, pisac zamašne Istorije lutkarskog teatra u tri toma, u našem razgovoru ističe da je reditelj nosilac ideje i stvaralaštva umetnosti lutka-teatra. Reditelj odlučuje o svemu. Otuda on preuzima največi deo odgovornosti za stvaralaštvo. Pozorišno lutkarsko delo je delo ređitelja lutaka. Umetnost lutaka, kao pozorišno delo umetnosti, ne treba da se razlikuje od
131